Việt Nam 360

Sơn La – Wikipedia tiếng Việt

Sơn La là tỉnh miền núi nằm ở vùng Tây Bắc Bộ, Việt Nam.[3][4][5]

Năm 2018, Sơn La là đơn vị chức năng hành chính Nước Ta đông thứ 31 về số dân, xếp thứ 40 về Tổng sản phẩm trên địa phận ( GRDP ), xếp thứ 49 về GRDP trung bình đầu người, đứng thứ 63 về vận tốc tăng trưởng GRDP. Với 1.242.700 người dân, [ 6 ] GRDP đạt 47.223 tỉ Đồng ( tương ứng với 2,0509 tỉ USD ), GRDP trung bình đầu người đạt 38 triệu đồng ( tương ứng với 1.650 USD ), vận tốc tăng trưởng GRDP đạt 5,59 %. [ 7 ]
Tỉnh Sơn La có diện tích quy hoạnh 14.125 km² chiếm 4,27 % tổng diện tích quy hoạnh Nước Ta, đứng thứ 3 trong số 63 tỉnh thành phố. Toạ độ địa lý : 20 o00 ‘ 39 ‘ ’ – 22 o00 ‘ 02 ‘ ’ vĩ độ Bắc và 10 o30 ‘ 11 ’ – 10 o50 ‘ 02 ‘ ’ kinh độ Đông. Vị trí địa lý :

Sơn La có đường biên giới quốc gia dài 250 km, chiều dài giáp ranh với các tỉnh khác là 628 km.

Các điểm cực của tỉnh Sơn La :[sửa|sửa mã nguồn]

  • Điểm cực bắc tại: xã Cà Nàng, huyện Quỳnh Nhai.
  • Điểm cực đông tại: xã Chiềng Yên, huyện Mộc Châu.
  • Điểm cực tây tại: xã Mường Lèo, huyện Sốp Cộp.
  • Điểm cực nam tại: xã Tân Xuân, huyện Mộc Châu.

Sơn La nằm cách TP.HN 320 km trên trục Quốc lộ 6 TP.HN – Sơn La – Điện Biên, Sơn La là một tỉnh nằm sâu trong trong nước. Tỉnh này có 3 cửa khẩu với Lào là cửa khẩu quốc tế Chiềng Khương, Cửa khẩu Lóng Sập và Nà Cài .Sơn La có độ cao trung bình 600 – 700 m so với mặt biển, địa hình chia cắt sâu và mạnh, 97 % diện tích quy hoạnh tự nhiên thuộc lưu vực sông Đà, sông Mã, có 2 cao nguyên là Cao nguyên Mộc Châu và Cao nguyên Sơn La, địa hình tương đối phẳng phiu. Cùng với những tỉnh Hòa Bình, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La là mái nhà của khu vực Bắc Bộ. Địa hình hầu hết là đồi núi, trong đó những đồi núi cao tập trung chuyên sâu ở những huyện Sốp Cộp, Thuận Châu, Bắc Yên, … Sơn La có dòng sông Mã, sông Đà đi qua, phù sa từ hai con sông này đã bồi nên những thung lũng, 2 dòng sông này còn gây ra thực trạng xâm thực, sức nước mạnh khoét sâu vào những ngọn đồi, làm sụp những phần đất cao và lan rộng ra thung lũng ra. Phía Đông là những cao nguyên to lớn như cao nguyên Mộc Châu, đây là nơi có đồng cỏ lớn, là nơi chăn nuôi gia súc tương thích. Địa hình cao, sông suối nhiều, lắm thác nước, nên đây là nơi có nguồn thủy điện dồi dài, xí nghiệp sản xuất thủy điện Sơn La được thiết kế xây dựng ở đây là nhà máy sản xuất lớn nhất Khu vực Đông Nam Á hiện tại. Phía Bắc và Đông là những dãy núi cao vắt ngang chắn lại những lối giao thông vận tải, do đó đã tạo ra những đèo như đèo Pha Đin, đèo Tà Xùa, đèo Lũng Lô …
Sơn La có khí hậu cận nhiệt đới ẩm vùng núi, mùa đông phi nhiệt đới gió mùa lạnh khô, mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều. Do địa hình bị chia cắt sâu và mạnh nên hình thành nhiều tiểu vùng khí hậu, được cho phép tăng trưởng một nền sản xuất nông – lâm nghiệp đa dạng chủng loại. Vùng cao nguyên Mộc Châu tương thích với cây cối và vật nuôi vùng ôn đới. Vùng dọc sông Đà tương thích với cây rừng nhiệt đới gió mùa xanh quanh năm .Thống kê nhiệt độ trung bình năm của Sơn La có xu thế tăng trong 20 năm lại đây với mức tăng 0,5 °C – 0,6 °C, nhiệt độ trung bình năm của Thành phố Sơn La hiện ở mức 21,1 °C, Yên Châu 23 °C ; lượng mưa trung bình năm có xu thế giảm ( thành phố hiện ở mức 1.402 mm, Mộc Châu 1.563 mm ) ; nhiệt độ không khí trung bình năm cũng giảm. Tình trạng khô hạn vào mùa đông, gió tây khô nóng vào những tháng cuối mùa khô đầu mùa mưa ( tháng 3-4 ) là yếu tố gây tác động ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp của tỉnh. Sương muối, mưa đá, lũ quét là yếu tố bất lợi. [ 8 ]
Theo cuộc tìm hiểu dân số ngày 1 tháng 4 năm 2019, tỉnh Sơn La có 1.248.416 người, đồng thời là tỉnh đông dân nhất vùng Tây Bắc Bộ. 13,8 % dân số sống ở đô thị và 86,2 % dân số sống ở nông thôn .Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh có 7 tôn giáo khác nhau đạt 6.977 người, nhiều nhất là đạo Tin Lành có 3.110 người, tiếp theo là Công giáo đạt 2.950 người, Phật giáo có 870 người. Còn lại những tôn giáo khác như Hồi giáo có 42 người, Phật giáo Hòa Hảo có ba người, đạo Cao Đài và Minh Sư đạo mỗi tôn giáo chỉ có một người. [ 9 ]Mật độ dân số phân bổ không đều, tại Thành phố Sơn La có tỷ lệ lên hơn 300 người / km2, những huyện Mai Sơn, Mộc Châu, Thuận Châu có tỷ lệ hơn 100 người / km2, huyện Sốp Cộp có tỷ lệ rất thấp, 31 người / km2, những nơi tỷ lệ thấp nhất Sơn La đều nằm ở những xã thuộc những huyện Sốp Cộp, Bắc Yên, Sông Mã, có xã chỉ 9 người / km2 như xã Mường Lèo ( Sốp Cộp ) .Sơn La có 270.000 hộ dân, nhưng lại có đến 92.000 hộ nghèo, là tỉnh có số hộ nghèo lớn thứ 3 cả nước, chiếm 34 %, là một trong những tỉnh nghèo của Nước Ta. Các huyện Sốp Cộp, vân hồ, Bắc Yên, là những huyện nghèo của Sơn La, hộ nghèo chiếm từ 40-52 % tổng dân số từng huyện, nằm trong list 54 huyện nghèo của cả nước .
Tỉnh Sơn La có 12 đơn vị chức năng hành chính cấp huyện, gồm có 1 thành phố và 11 huyện với 204 đơn vị chức năng hành chính cấp xã, gồm có 7 phường, 9 thị xã và 188 xã. [ 10 ]
Vào thời nhà Lý, thế kỷ 11-12, vùng TT tỉnh Sơn La ngày này ( gồm thành phố Sơn La, những huyện Mường La, Thuận Châu ( Mường Muổi ), Mai Sơn, … ) là khu vực chủ quyền lãnh thổ định cư của một tiểu vương quốc bộ lạc được ghi nhận trong Đại Việt sủ ký toàn thư tên là Ngưu Hống [ 11 ] [ 12 ] .Ngày 24 tháng 5 năm 1886, xây dựng châu Sơn La ( thuộc phủ Gia Hưng, tỉnh Hưng Hoá ), tách từ tỉnh Hưng Hóa thành cấp tương tự với tỉnh. Thiếu tá De Chateaurochet làm Phó công sứ Sơn La. Kế nhiệm là Moulié ( 11/1886 )Ngày 9 tháng 9 năm 1891, thuộc Đạo Quan binh 4 .Ngày 27 tháng 2 năm 1892, xây dựng tiểu quân khu Vạn Bú gồm 2 phủ và 8 châu, do thiếu tá Pennequin làm chỉ huy trưởng. Kế nhiệm ông là Đại uý Diguet ( 1893 – 1895 ) và thiếu tá Norminot ( 1895 ) .Ngày 10 tháng 10 năm 1895, xây dựng tỉnh Vạn Bú, tỉnh lỵ ở Vạn Bú ( tức Tạ Bú ). Lúc này M.Caillat lên thay thiếu tá Norminot làm Công sứ Pháp ở tỉnh Vạn Bú .Ngày 23 tháng 8 năm 1904, đổi tên thành tỉnh Sơn La, tỉnh lỵ chuyển về nơi thời nay là thành phố Sơn La. Công sứ Pháp tiên phong là Jean G. Monpeyrat, lên cầm quyền thay công sứ Sévénier từ năm 1902 đến năm 1909. Kế nhiệm ông là những công sứ Pháp như Hernandez ( 1909 – 1911 ), Fillion, Bonnermain, Louis Rene, Pierre Grossin, Nempont, Romanetti, Saint Poulof ( 1928 – 1933 ), Cousseau, Gabon, Robert [ 13 ]. Năm 1907, công sứ Monpeyrat cho thiết kế xây dựng nhà tù Sơn La. Năm 1917, công sứ Pháp Laumet mở trường dạy chữ quốc ngữ và chữ Pháp. Năm 1933, công sứ Gabriel M. de Saint-Poulof ( cầm quyền thay Romanetti từ năm 1928 ) bị đầu độc chết trong cuộc chiến đấu đòi vượt ngục của tù nhân ở Sơn La. Năm 1939, công sứ Cousseau lên thay. Năm 1944, Robert thay ông ta làm công sứ Sơn La và quản lý đến tận năm 1945 .Sau năm 1946, tỉnh Sơn La cùng với hai tỉnh Lai Châu và Phong Thổ ( do Pháp lập ra ) lập thành ” Xứ Thái tự trị ” nằm dưới sự chỉ huy của Pháp. Bạc Cầm Quý làm tỉnh trưởng Sơn La .Từ nằm 1948 đến 1953, thuộc Liên khu Việt Bắc. Lúc này tỉnh Sơn La có 6 huyện : Mường La, Thuận Châu, Phù Yên, Mai Sơn, Yên Châu, Mộc Châu .Từ năn 1953 đến 1955, Sơn La thuộc Khu Tây BắcTừ năm 1955 đến 1962, bỏ cấp tỉnh, thuộc Khu tự trị Thái Mèo .Từ năm 1962 đến 1975, tái lập tỉnh, thuộc Khu tự trị Tây Bắc ( đổi tên từ Khu tự trị Thái Mèo ), có 7 huyện : thêm huyện Quỳnh Nhai và Sông Mã, còn huyện Phù Yên chuyển sang tỉnh Nghĩa Lộ mới xây dựng .Đến cuối năm 1975, tỉnh Sơn La có tỉnh lị là thị xã Sơn La và 7 huyện : Mai Sơn, Mộc Châu, Mường La, Quỳnh Nhai, Sông Mã, Thuận Châu, Yên Châu .Sau khi giải thể Khu tự trị Tây Bắc, tỉnh Sơn La nhập thêm 2 huyện của tỉnh Nghĩa Lộ vừa giải thể là Phù Yên và Bắc Yên. Từ đó, tỉnh Sơn La có tỉnh lị là thị xã Sơn La và 9 huyện : Bắc Yên, Mai Sơn, Mộc Châu, Mường La, Phù Yên, Quỳnh Nhai, Sông Mã, Thuận Châu, Yên Châu .Ngày 2 tháng 12 năm 2003, chia huyện Sông Mã thành 2 huyện : Sông Mã và Sốp Cộp. [ 14 ]

Ngày 3 tháng 9 năm 2008, chuyển thị xã Sơn La thành thành phố Sơn La.[15]

Ngày 10 tháng 6 năm 2013, chia huyện Mộc Châu thành 2 huyện : Mộc Châu và Vân Hồ. [ 10 ]Tỉnh Sơn La có 1 thành phố và 11 huyện như lúc bấy giờ .
Một góc nhà tù Sơn La

Văn hóa, du lịch[sửa|sửa mã nguồn]

Sơn La là tỉnh có nhiều dân tộc bản địa cư trú nên có sự phong phú về văn hoá truyền thống cuội nguồn, đời sống, tập tục. Sơn La có nhiều liên hoan của những dân tộc bản địa, mỗi liên hoan đều có nét rực rỡ riêng như Tết cơm mới của người Khơ Mú, Lễ hội hoa ban, Lễ hội Pang Cẩu Nỏ của dân tộc bản địa Khơ Mú, Xinh Mun ; Lễ cầu phúc của người Mường ; Lễ hội xên bản, cầu mưa của người Thái, Lễ mừng măng mọc của nhiều dân tộc bản địa vùng Tây Bắc …Sơn La còn có những di tích lịch sử như Nhà tù Sơn La, kho lưu trữ bảo tàng Sơn La ở thành phố Sơn La, chùa Chiền Viện ở Mộc Châu …Bên cạnh đó vạn vật thiên nhiên còn tạo hóa cho Sơn La nhiều khu du lịch, khu danh thắng đẹp rất thích hợp với mô hình du lịch nghỉ ngơi, dã ngoại và mày mò như : Suối nước nóng Bản Mòng ( Hua La ), danh thắng Yên Châu, những hang Thẩm Tát, Thẩm Ké … ở Chiềng An, Bản Hìn, cao nguyên Mộc Châu, mày mò chinh phục những đỉnh núi ở Bắc Yên …

Chè Tà Xùa

Chè Tà Xùa là loại búp trắng cánh vàng nguồn gốc từ xã vùng cao Tà Xùa ( Bắc Yên ). Chè được bà con dân tộc bản địa Mèo sao tẩm trực tiếp. Nước chè vị đắng chát khi mới nhấp nhưng lại ngọt dần. Chè Tà Xùa kén nước, tốt nhất là pha bằng nước suối vùng này, nếu dưới xuôi phải là nước khoáng đun sôi mới ngon .

Thịt dơi Chiềng Khoi

Tại bản người Thái, bản Hiêm, Chiềng Khoi ( Yên Châu ) có một hang đá là hang Dơi. Đây là hang rộng, nhiều ngách rất nhiều Dơi. Từ xưa, người Thái nơi đây đã bắt Dơi về chế biến những món ăn như : Hăm pịch kia, Lám kia … Đây là món được coi là quý và hiếm để biếu cha mẹ. Theo dân gian người Thái trẻ nhỏ ăn thịt Dơi thì chóng lớn, nhanh gọn, người già ăn thì khỏe mạnh, lê dài tuổi thọ .

Sơn tra

Sơn tra ở đây có vị đậm đà hương thơm đặc trưng. Càng lên cao, khí hậu lạnh táo mèo sơn tra càng vàng tươi, thơm hơn và có vị chua ngọt. Sơn tra tiếng dân tộc bản địa Mông gọi là Tu Di. Mùa sơn tra ra hoa, màu trắng thấp thoáng giữa khu rừng trên những dãy núi cao càng làm vẻ đẹp nơi đây thêm thi vị .

Rêu Sông Mã

Người Thái ở đây chế biến rêu từ những tảng đá ngầm ở thượng nguồn sông Mã ( thuộc huyện Sông Mã ) thành món nướng, món xào ăn vừa thơm, vừa ngọt mát. Tháng giêng, sông Mã chỉ như một con suối hiền hòa, nước nóng bức, tinh khiết, xanh trong đó cũng là khởi đầu mùa rêu, một loại đặc sản nổi tiếng của người Thái .
Sơn La là một tỉnh thuộc Trung du và miền núi phía Bắc, rất khó khăn vất vả về mặt kinh tế tài chính .Tổng sản phẩm trên địa phận ( GRDP ) năm 2018 ước tính tăng 5,59 % so với năm 2017, trong đó 6 tháng đầu năm tăng 5,62 %, mức tăng trưởng năm nay tuy không đạt tiềm năng tăng trưởng 8,5 % đề ra nhưng trong toàn cảnh kinh tế tài chính địa phương gặp nhiều khó khăn vất vả do thời tiết và biến hóa khí hậu thì đạt được mức tăng trưởng trên cũng đã khẳng định tính đúng đắn, kịp thời, hiệu suất cao của những giải pháp, giải pháp được Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ huy kinh khủng những cấp, những ngành, những địa phương cùng thực thi .Trong mức tăng trưởng chung của toàn nền kinh tế tài chính, khu vực nông, lâm nghiệp, thủy hải sản tăng 6,18 %, góp phần 1,40 điểm Xác Suất vào tăng trưởng chung ; khu vực công nghiệp, thiết kế xây dựng tăng 4,33 %, góp phần 1,44 điểm Tỷ Lệ ; khu vực dịch vụ tăng 6,33 %, góp phần 2,40 điểm Phần Trăm ; thuế loại sản phẩm tăng 5,67 %, góp phần 0,35 điểm Phần Trăm .Trong khu vực công nghiệp và kiến thiết xây dựng, ngành công nghiệp tăng 3,67 % so với cùng kỳ năm trước, góp phần 0,97 điểm Xác Suất vào mức tăng chung, trong đó sản xuất và phân phối điện đạt mức tăng 2,53 %, góp phần 0,57 điểm Tỷ Lệ ; ngành công nghiệp chế biến chế tạo tăng 9,87 %, góp phần 0,32 điểm Xác Suất ; ngành phân phối nước và hoạt động giải trí giải quyết và xử lý rác thải, nước thải giảm 1,69 %, làm giảm 0,005 điểm Tỷ Lệ ; ngành khai khoáng tăng 34,66 %, làm tăng 0,08 điểm Phần Trăm mức tăng trưởng chung. Ngành thiết kế xây dựng tăng trưởng khá với vận tốc 6,95 %, góp phần 0,46 điểm Tỷ Lệ vào mức tăng chung .Trong khu vực dịch vụ, những ngành vẫn giữ mức tăng không thay đổi so với cùng kỳ năm trước góp phần tích cực vào tăng trưởng chung của nền kinh tế tài chính, trong đó góp phần của một số ít ngành có tỷ trọng lớn vào mức tăng trưởng chung như sau : Ngành giáo dục và huấn luyện và đào tạo chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt mức tăng 5,52 % so với năm 2017, góp phần 0,44 điểm Tỷ Lệ vào mức tăng trưởng chung ; ngành bán sỉ và kinh doanh nhỏ, sửa chữa thay thế xe hơi, mô tô, xe máy năm nay có mức tăng trưởng khá cao 7,62 %, góp phần 0,43 điểm Tỷ Lệ ; hoạt động giải trí của Đảng cộng sản, tổ chức triển khai chính trị xã hội tăng 6,02 %, góp phần 0,33 điểm Tỷ Lệ ; hoạt động giải trí kinh doanh thương mại bất động sản tăng 4,27 %, góp phần 0,19 điểm Tỷ Lệ …Về cơ cấu tổ chức kinh tế tài chính năm nay, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy hải sản chiếm tỷ trọng 22,28 % ; khu vực công nghiệp và thiết kế xây dựng chiếm 33,44 % ; khu vực dịch vụ chiếm 38,11 % ; thuế loại sản phẩm trừ trợ cấp loại sản phẩm chiếm 6,17 % ( cơ cấu tổ chức tương ứng của năm 2017 là 21,88 % ; 34,59 % ; 37,36 % ; 6,17 % ). Cơ cấu kinh tế tài chính vận động và di chuyển theo hướng tích cực, giảm tỷ trọng khu vực nông, lâm nghiệp thuỷ sản, tăng tỷ trọng công nghiệp – kiến thiết xây dựng và dịch vụ. [ 7 ]
Sơn La là một trong những tỉnh có mạng lưới hệ thống giao thông vận tải chưa đồng nhất, thiếu sót : đường đi bộ, đường thủy và đường hàng không .Trên toàn tỉnh có 4 tuyến đường đi bộ của Nước Ta : Quốc lộ 6 ( AH13 ) lan rộng ra, Quốc lộ 37, Quốc lộ 43, Quốc lộ 279, Quốc lộ 32B và đường tỉnh lộ, huyện lộ rẽ nhánh .Đường thủy của Sơn La còn hạn chế hầu hết dọc sông Đà bởi cảng Tà Hộc tại huyện Mai Sơn .Đường hàng không của tỉnh Sơn La hiện tại đã ngừng hoạt động giải trí từ năm 2004 với trường bay Nà Sản đặt tại huyện Mai Sơn, cách thành phố Sơn La khoảng chừng 20 km. Sân bay Nà Sản hiện đang trong quy trình trùng tu và tăng cấp, dự kiến sẽ triển khai xong trước năm 2020. Mục tiêu quy hoạch đến năm 2020 là trường bay trong nước cấp 4C theo pháp luật Tổ chức Hàng không gia dụng quốc tế ( ICAO ) với mức khai thác khởi đầu đạt 0,9 triệu hành khách / năm .

Vận tải công cộng, đến năm 2019, Sơn La đã phát triển mạng lưới xe buýt tư nhân gồm 6 tuyến kết nối Thành phố Sơn La đi các huyện lân cận.

  • Tuyến số 1: Mai Sơn – Thành phố Sơn La với tần suất 30 phút/1 chuyến:

Ngã ba Cò Nòi – Thống Nhất – 19/5 – thị xã Hát Lót – trường bay Nà Sản – Chiềng Mung – Bệnh viện Đa khoa Sơn La khu vực Tây Bắc – ngã tư Quốc lộ 4G – Đại học Tây Bắc – Vincom Center Plaza Sơn La – Bệnh viện Đa khoa Sơn La – Bản Cá

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Source: http://funico.vn
Category: Tin Tức